ΤΑ ΧΕΡΟΥΒΕΙΜ ΤΗΣ ΜΟΚΕΤΑΣ

Σεπτεμβρίου 25, 2010



ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ

ΕΣΤΙΑ 2007


Αυτή η Μαρία είναι 39 ετών, σύζυγος επιτυχημένου αρχιτέκτονα και μητέρα τριών παιδιών, ευσυνείδητη και αφοσιωμένη νοικοκυρά καριέρας. Ακόμα κι αν το πλαίσιο της ζωής της δεν εξαντλεί αυτό που ονειρεύτηκε, ή που συνεχίζει να ονειρεύεται ξύπνια με το ξεσκονόπανο στο χέρι -όχι κάτι πολύ φιλόδοξο, απλώς κάτι που να της αφήνει ανοιχτές πιθανότητες για το μέλλον, έχει πάντα επίγνωση ότι πρόκειται για ονειροφαντασία, δανεισμένη από την τηλεόραση και τα περιοδικά, χρήσιμη για να χαλαρώνει το μυαλό, αλλά μέχρι εκεί. Κι απ’ την άλλη, ο σύζυγος και τα παιδιά ήταν ανέκαθεν στην καρδιά του πλάνου, κι έτσι όπως το βλέπει τώρα είχαν δρομολογηθεί από καιρό, από τα Αυγουστιάτικα βράδια της παιδικής της ηλικίας στη Σαντορίνη, τότε που, το θυμάται, η ευχή ήταν η ίδια πάντα, θα ‘πιανε ούτως ή άλλως τόπο –να σ’ αξίωνε ν’ ακουμπούσες δηλαδή κι εσύ ένα τεράστιο ταψί που αχνίζει γεμιστά πάνω στην ποδιά του νικελένιου νεροχύτη της κουζίνας σου. Άρα το πρόσημο θετικό και η Μαρία το αντιλαμβάνεται και κατά συνέπεια τον σέβεται τον ρόλο της και τον τιμά και προστατεύει τα κεκτημένα, όντας άγρυπνος φρουρός της οικογενειακής τάξης και γαλήνης, ακόμα και (όσο κι αν η ίδια δεν θα το έθετε έτσι ακριβώς) πατώντας επί πτωμάτων.

Το πώς η Μαρία θα το έθετε, το παρακολουθούμε σ’ όλη τη διάρκεια μιας δύσκολης για την ίδια μέρας, που σηματοδοτεί μια διπλή επέτειο: κλείνει χρόνος από τη μέρα που πέθανε ο εραστής της, και ήταν η ίδια μέρα που το συνεργείο ξήλωνε τις μοκέτες από το σπίτι και το σπίτι μπορούσε επιτέλους να ανασάνει. Την φοβόταν εκ των προτέρων τη μέρα και τώρα που τη διανύει έχει κάθε λόγο να είναι προσεκτική, νοικοκυρεύοντας σχολαστικά και αποτελεσματικά όπως πάντα όχι μόνο το σπίτι, αλλά και τις σκέψεις της. Το διπλό αυτό νοικοκύρεμα είναι ο μικρός Γολγοθάς αυτής της ιδιαίτερης και δύσκολης μέρας: η μάχη της Μαρίας με τη σκόνη, τα ακάρεα κι όλα τα ίχνη της οικογενειακής συνεύρεσης…τρίχες, νεκρά δερματικά κύτταρα, ορατά και αόρατα ίχνη από παντός είδους εκκρίσεις και απεκκρίσεις, η εμμονή της με την υγιεινή και τις καθαρές και απαστράπτουσες επιφάνειες, ανάγεται εξ’ αρχής σε σχήμα και σε τρόπο της ψυχολογικής της διευθέτησης. Αυτή την ψυχολογική διευθέτηση παρακολουθούμε ενόσω σε πραγματικό χρόνο προοδεύει η οικιακή ρουτίνα: μέσα σ’ αυτή την κρίσιμη μέρα που για τη Μαρία αρχίζει από τις 6.50 (πριν φύγουν τα παιδιά για το σχολείο και ο σύζυγος για τη δουλειά) και θα τελειώσει μετά τα μεσάνυχτα (αφού όλοι έχουν πέσει για ύπνο), η ευσυνείδητη και πεπειραμένη νοικοκυρά θα αναγκαστεί να διατρέξει, μετρώντας και αποτιμώντας όλες τις επιλογές και τα κεκτημένα του δεκαπενταετούς οικογενειακού βίου, αλλά και κυρίως τους κινδύνους που καραδοκούν σαν τα αθέατα ακάρεα ή εστίες μόλυνσης και απειλούν να αλώσουν τον οικογενειακό οργανισμό.

Η αφήγηση της Γιαννακάκη είναι ένα καλοστημένο σχέδιο από την αρχή: στο πλαίσιο της μακροπερίοδης φράσης της και με την αποκλειστική χρήση του εσωτερικού μονολόγου σε πλάγιο λόγο, πλήρως, διαρκώς και πειστικά ταυτισμένου με την εσωτερική προφορικότητα και ηθική ελαστικότητα της Μαρίας, καταφέρνει ώστε η λήψη να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντινή. Τόσο ο εμμονικός σχεδιασμός για την αμέσως επόμενη κίνηση και όλες οι στιγμές της αποσταθεροποίησης και της αγωνίας που σταδιακά κάνουν την εμφάνιση τους, αλλά και η κάθε σκέψη ή αναδρομή στο παρελθόν που προκαλεί η σκέψη, και ακόμα και κυρίως η είσοδος σε ιδιωτικά άβατα (έχει πάντα ενδιαφέρον όταν η αφήγηση δικαιούται να γίνεται πραγματικά αδιάκριτη δοκιμάζοντας αναγνωστικές αντοχές), προκύπτουν οργανικά ενταγμένα στη ροή και λογική της αφήγησης. Το ίδιο οργανικά ενταγμένη και συνακόλουθη είναι και η ψυχολογική αντοχή της Μαρίας απέναντι στην αλήθεια, σημείο όπου η Γιαννακάκη βασίζει αριστοτεχνικά όλο της το σασπένς: με δεδομένη και την ταύτιση αφηγηματικού και πραγματικού χρόνου, η διασπορά, ο ρυθμός, ο βαθμός κάθε φορά της πληροφορίας που ελεγχόμενα δίνεται, καθορίζεται απόλυτα από τους αναγκαίους ψυχολογικούς ελιγμούς της Μαρίας καθ’ οδόν προς τις τελικές αποκαλύψεις και ανατροπές. Εξάλλου η Μαρία δεν εξομολογείται, αλλά υφαίνει προσεκτικά (και μη παρεκκλίνοντας από αυτό), το λεπτοδουλεμένο της πλαίσιο, ή αλλιώς την ψυχολογική της ασπίδα προστασίας, την απολύτως επιβεβλημένη και δικαιωμένη, όντας συνυφασμένη στο μυαλό της με την οικογενειακή ασφάλεια και συνέχεια. Με τον τρόπο που βασικά ξέρει: απομακρύνοντας την αθέατη βρωμιά για να διατηρεί την επιφάνεια καθαρή. Έτσι όσο αμέτοχος κι αν παραμένει ο αφηγητής πίσω από την τριτοπρόσωπη αφήγηση, απλώνει επιδέξια τα δίχτυα και τα σημάδια του, καταφέρνοντας να υπονομεύει τον λόγο της Μαρίας, εξαντλώντας την εμβέλεια της μεταφοράς και αποδίδοντάς της τελικά τρομακτικές διαστάσεις: η βρωμιά αν και αθέατη είναι εκεί, και όταν η Μαρία είναι πια απολύτως πεπεισμένη πως η μεγαλύτερη απειλή για την υγεία μας σωματική αλλά και ψυχική, ελλοχεύει –από πόσο μακριά της κατέβηκε αυτή η λέξη!- πάντα κάπου μέσα στο σπίτι, ο αναγνώστης ήδη ξέρει πως δεν πρόκειται μόνο για τη σκόνη.

Ολοκληρώνοντας το πορτρέτο της Μαρίας, η Γιαννακάκη έχει διαπεράσει το εύρωστο δέρμα του οικογενειακού σώματος εντοπίζοντας πολλά από τα ενδογενή συμπτώματά του κι έχει δυναμιτίσει για τα καλά και εκ των έσω τις έννοιες της θαλπωρής και της οικογενειακής ασφάλειας. Έχει ακόμα ρίξει σκληρό και ανελέητο φως σ’ όλα τα ζωτικά ή άλλα ψεύδη που μπορούμε να μοιραστούμε με τον καθρέφτη, αυτά που χτίζουν επιθετικά και φοβικά το οχυρωματικό έργο που μπορεί να γίνει ο εαυτός. Η ηρωίδα της, μέρος του συμπτώματος και σύμπτωμα με τη σειρά της επικίνδυνο και μολυσματικό, απωθεί κυρίως γιατί ακόμα και στον πολύ ιδιωτικό χώρο όπου υπάρχουν μόνο αυτή και εκκρίσεις της, είναι τόσο αποφασισμένη να μη δει την αλήθεια γυμνή, να μην διακινδυνεύσει στο ελάχιστο τη θωράκισή της, ούτε πολύ περισσότερο να αναγνωρίσει ή να μετρήσει θύματα. Στα όρια της ηθικής αφασίας, ένας αυτοσχεδιασμός προσποίησης, που μέσα από την καλοσχεδιασμένη αφηγηματική μηχανή, η Γιαννακάκη δείχνει πως φτάνει μέχρι και στον τρόμο.

Advertisements

Ένα Σχόλιο to “ΤΑ ΧΕΡΟΥΒΕΙΜ ΤΗΣ ΜΟΚΕΤΑΣ”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: